Loading...
PDF İndir

Toprağın İşlevleri

 • Toprağın ekolojik, sosyo-ekonomik ve kültürel yaşamı olanaklı kılan, zenginleştiren birçok işlevi bulunur. Toprak fonksiyonlarının önemini derecelendirmek zordur çünkü tüm bu fonksiyonlar hayatın devamlılığı için kritik öneme sahiptir. Toprak;

 • Tüm canlılar için doğrudan ve dolaylı yollarla (tarımsal üretim, ormancılık vb.) gıda ve lif ve yakıt temin eder. Doğal ve ekili bitki örtüsünün (ticari ormanlardan, meralara ve gıda, lif, yakıt ve tıbbi ürünler için ekilen çok çeşitli ekinlere değin) gelişimine katkıda bulunur. Medikal alanda üretilen birçok ilacın hammaddesi topraktan sağlanır. Zengin tür çeşitliliği ile genetik çeşitliliği arttırır.[1]

 

• Topraklar birçok canlı türü için yaşama ortamı oluşturur. Bu nedenle çoğu zaman topraklar canlı bir varlık olarak tanımlanır. Karalarda yaşayan bitkiler için toprak, hem köklerini geliştirdikleri ve bu şekilde ayakta kaldığı, hem de su ve besinin sağlandığı bir ortam sunar. Bu durum hayvan türleri açısından da farklı değildir, toprak karalarda yaşayan tüm hayvanlara farklı habitatlar sunar.[2] Organik materyalin ayrışması, toprağın havalandırılması, iklim, besin ve hidrolojik döngülerin düzenlenmesi ve toksik elementlerin ayrışması gibi birçok hayati işleve sahip olan milyonlarca farklı tür organizmayı bünyesinde barındırır. Tüm bu özellikleri ile muazzam bir biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapar.

 

 • Toprak, arazi yapısı ve bitki örtüsü ile birlikte alana düşen yağmurun bünyeye alımında ve dağıtımından sorumludur. Tüm yaşam için tatlı su varlığını geliştirip, korurken, yüzey suyunun toprağın derinliklerine sızmasını sağlayarak yaşam alanlarını sel ve taşkınlara karşı korur. Toprağın kirlilik kontrolünde (pestisit, nitrat vb.) önemli bir fonksiyon yüklenebilme yeteneği, suyun toprakta nasıl hareket ettiği ve toprağın su emme özellikleri ile ilişkilidir.[3]

 

 • Yaşam alanlarının inşasında yapılar için temel alanıdır, yapı maddeleri topraktan elde edilen temel malzemeler ile inşaa edilir. İnsanlar toprakları tarım haricinde kullanmış olup, yerleşik düzene geçtiklerinde evlerini kerpiçten yapmışlardır. Yine ilk yemek kapları topraktan yapılmış hatta ilk yazılar kil tablete yazılmıştır. Anadolu’da günümüzde de kerpiç evler bulunmaktadır. Hatta halen tuğla ve kiremit gibi yapı malzemeleri topraktan üretilir.[4]

 

 • Birçok insan daha önceki insanların nasıl yaşadığını merak eder. Toprak, dünyanın tarihinin ve kültürel mirasın korunmasında çok önemli bir rol oynar. Göbeklitepe sütunlarından, Çatalhöyük tarlalarına, Mısır piramitlerinden, Anadolu çömleklerine geniş bir kültürel mirasın kaynağı ve koruyucudur.

 

 • Toprak iklim değişikliğinin etkilerini iyileştirmede anahtar bir role sahiptir. Toprak organik maddesi, biyosferdeki en büyük karbon havuzlarından biridir ve karbon tutma ve salma durumuna göre iklim değişikliğinin bir nedeni olarak ya da bu değişikliğin etkilerinin bir düzenleyicisi olarak rol oynar. [5],[6]

 

 

Kaynaklar:

[1] “Why Soil Matters,” FAO Soils Portal, erişim Haziran 2018, http://www.fao.org/soils-portal/about/en/

[2] Doğanay Tolunay, “Toprak Fonksiyonları,” Yaşamın Her Karesinde Toprak ed. Yıldız Aksoy içinde, (İstanbul, İstanbul Aydın Üniversitesi, 2017), 35, http://yasaminherkaresindetoprak.aydin.edu.tr/yaseminherkaresindetoprak.pdf.

[3] “Why Soil Matters”.

[4] Tolunay, “Toprak Fonksiyonları,” 36.

[5] “Soil Functions,” FAO, erişim Haziran 2018, http://www.fao.org/resources/infographics/infographics-details/en/c/284478/

[6] “Why Soil Matters.”

Daha fazlasını göster...
Sonraki Konu

Görünmeyen Ekosistem