Loading...
PDF İndir

Toprak Karbon Döngüsü

 • Karbon, canlı hücrenin en önemli yapıtaşlarından birisi ve biyolojik sistemin en önemli elementidir. Bitki ve mikroorganizmaların toplam ağırlıklarının[1] %40-50’si karbondan oluşur. Atmosfer, karbon döngüsünde en önemli rolü oynar. Burada karbon, karbon dioksit gazı formunda bulunur.[2]

 

 • Toprakta karbon organik ve inorganik formda bulunur. Kalker ana kayasında ya da kalsiyum ve magnezyum karbonat bileşikleri halinde önemli miktarda karbon bulunmakla birlikte, karbon döngüsünde ve ekosistem hizmetlerinde önemli rol oynamazlar.[3]

 

 • Toprak karbon döngüsünde fotosentez, solunum ve ayrışma anahtar rol oynar. Atmosferdeki karbondioksitin büyük bölümü döngüye fotosentez yoluyla girer. Bitkiler fotosentez yoluyla atmosferdeki karbondioksiti bünyelerine alarak organik karbona dönüştürürler. Bitkiler tarafından alınan karbonun bir kısmı solunum yoluyla yeniden atmosfere geri döner. Kalan karbon, bitki dokularında organik bileşikler olarak depolanır.[4]

 

 • Üreticiler tarafından oluşturulan organik karbonun bir kısmı besin zinciri ile tüketici organizmalara ulaşır. Tüketiciler aldıkları karbonun bir kısmını solunum yoluyla tekrar karbon dioksit olarak atmosfere salar. Kalan kısım organizmalarda depolanır. Ölü organizmalar ve atıklar toprak üstünde ayrıştırıcılar tarafından dönüştürülür. Ayrıştırılma sürecinde mikrobiyal solunum nedeniyle karbonun bir bölümü topraktan karbondioksit biçiminde atmosfere karışırken, karbonun bir bölümü de humus formunda toprakta kalır.[5]

 

 • Toprakta milyonlarca yıldır çeşitli jeolojik ve jeokimyasal süreçlerin sonucunda oluşmuş petrol ve kömür gibi fosil yakıtların yakılmasıyla organik halde bulunan karbon, yeniden atmosfere salınır.[6]

 

 • Toprak karbon içeriğini arttırmak, topraktaki besleyici madde miktarının çoğalmasına, parçalı toprak tanelerinin bir araya gelerek toprak kümelerinin oluşmasına ve bu yolla toprağın su tutma kapasitesinin artırmasına ve organik ve inorganik kirleticilerin uzaklaştırılmasına katkı sağlar. Toprağın kimyasal ve fiziksel özeliklerini geliştirir. Toprakta karbon tutulumunun artması toprak organik madde içeriğini çoğaltarak toprak kalitesini geliştirdiği için tarımsal üretim, temiz su kaynakları ve biyoçeşitlilik gibi topraktan elde edilen ekosistem hizmetlerini zenginleştirir.[7]

 

 

Kaynaklar:

[1] Kuru ağırlık esas alındığında.

[2] Koray Haktanır ve Seviç Arcak, Toprak Biyolojisi: Toprak Ekosistemine Giriş. (Ankara: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 1997), 78.

[3] “Global Soil Biodiversity Atlas,” European Soil Data Center, European Commission, erişim Haziran 2018, https://esdac.jrc.ec.europa.eu/content/global-soil-biodiversity-atlas, 13.

[4] A.g.e.

[5] A.g.e.

[6] “Soil Carbon Storage,” Knowledge Project, Nature, erişim Haziran 2018, https://idp.nature.com/authorize?response_type=cookie&client_id=grover&redirect_uri=https%3A%2F%2Fwww.nature.com%2Fscitable%2Fknowledge%2Flibrary%2Fsoil-carbon-storage-84223790

[7] A.g.e.

Daha fazlasını göster...
Sonraki Konu

Toprağın İşlevleri