Loading...
PDF İndir

Toprak Canlı Çeşitliliğinin Azalması

 • Toprak, yeryüzündeki en çeşitli habitatlardan (yaşam alanı) biridir, bu çeşitlilik toprağın zengin tür çeşitliliğine (biyolojik çeşitlilik) sahip olmasının da nedenidir. Doğanın hiçbir yerinde türler toprak topluluklarında olduğu gibi yoğun bir şekilde bir arada yaşamazlar. Bu öneme rağmen bu çeşitlilik ile ilgili bilgi düzeyimiz çok azdır; toprak organizmalarının büyük kısmı hâlâ bilinmemektedir.[1]

 

 • Toprak organizmaları yaşamsal öneme sahip birçok rolü üstlenirler. Toprak oluşumu, toprak sağlığı, organik maddenin parçalanması, suyun toprağa sızması ve toprakta depolanması, kirleticilerin azaltılması ve biyokontrolü bunlardan sadece birkaçıdır.[2] Bilimsel çalışmalar toprağın küresel çapta karasal ekosistemlerin sürdürülebilir işleyişi için geniş bir hizmet yelpazesi sağladığını ve böylece doğrudan ve dolaylı olarak insan refahını etkilediğini gösteriyor.

 

 • Bilimsel çalışmalar insan etkinliklerine bağlı toprak biyolojik çeşitlilik kaybının başlıca nedenlerinin başında arazi kullanım değişikliği, toprak kirliliği, erozyon ve iklim değişikliğini gösteriyor.[3],[4]

 

 • Toprak biyoçeşitliliğin kaybına neden olan etkenler arasında arazi kullanım değişikliği en ön sırada yer alır. Çivi yapmak için tasarlanan bir fabrika, bir gecede bir halı fabrikasına dönüştürülemeyeceği gibi, yaprak ve odunsu atıkları yumuşatmak isteyen organizmalarla dolu bir orman toprağının da bir gecede mera olması imkansızdır. Bu değişim zaman alır ve yaşam için bedeli büyüktür. Ormanların kesilerek otlaklara, tarım alanına, doğal meraların tarım alanına dönüştürülmesi toprak biyoçeşitliliğinin azalmasına yok açar.[5],[6]

 

 • Doğal yaşam alanı (habitat) tarımsal üretime dönüştürüldüğünde, toprak biyolojik ve fiziksel özellikleri (ör. Sıcaklık, pH ve su tutma özellikleri) ve mikrohabitatlar değiştirilir. Bu toprak özelliklerinde meydana gelen değişiklikler, toprak canlılarının dağılımı ve çeşitliliğine yansır. Büyük değişimlere adapte olmuş organizmalar, tarım toplulukları içinde egemen hale gelirler, böylece topraktaki canlı çeşitliliğini azaltırlar.[7]

 

 • Toprak kirliliğinin toprak biyoçeşitliliği üzerindeki etkisi, kirleticilerin türüne ve toprak organizmaları üzerindeki etkilerine bağlıdır. Örneğin toprağın üzerinde bir film oluşturan petrol sızıntıları toprağın havalanmasını engeller ve toprak solunumunu tamamen durdurur. Bu durum toprak biyotası (bitki ve hayvan yaşamının bütünü) için seçici olmayan bir şekilde, tüm toprak altı yaşamının sonlanması anlamına gelir. Öte yandan, kimyasallar (pestisitler) daha seçici davranır. Diğer toprak canlıları üzerindeki yok edici etkilerini göz ardı etmemekle birlikte injsektistler böcekleri, fungisitler mantarları kitlesel olarak yok ederek toprak biyoçeşitliliğine zarar verir. Toprak organizmaları ortak beslenme ilişkileri nedeniyle birbirlerine bağımlı olduklarından, besin ağının herhangi bir bileşeninin değiştirilmesi zincirin geri kalan kısmını da etkiler.[8]

 

 • Toprak erozyonu, çeşitli mekanizmalarla toprakta yaşayan organizmaların miktarlarını ve türlerini değiştirir. Organik madde bakımından zengin üst toprakların ortadan kalmasına veya azalmasına neden olan erozyon, üst toprakta yaşayan organizmalarının habitatını yok eder, yaşam alanı yok olan organizmalar varlıklarını uzun süre devam ettiremezler.[9],[10]

 

 • Küresel ısınma odağında otlak topluluklarını inceleyen iki yıllık alan çalışmasına göre 3,5°C'lik küresel sıcaklık artışının toprak solunumunda ve bitki biyokütlesi üzerinde küçük bir etkiye sahip olduğunu gösterirken, artan bitki gelişimine bağlı olarak artan kök büyümesinin toprak faunası üzerinde belirgin etkileri olmuştur. Örneğin, halkalı solucanlar ve bazı akarlar sayıca azalırken, enchytraeidae (genel anlamıyla bir tür yuvarlak solucan) serin topraklarda yaşamayı sevdiği için yüzey sıcaklığından kaçarak daha derin toprak katmanlarına göç etmiştir.[11] Bu oluşumlar toprak solunumunu ve biyokütlesini olumsuz yönde etkilemektedir.

 

Kaynaklar:

[1]“Global Soil Biodiversity Atlas,” European Commission, European Soil Data Center, erişim Haziran 2018, https://esdac.jrc.ec.europa.eu/content/global-soil-biodiversity-atlas, 118

[2] A.g.e.

[3] “Study on understanding the causes of biodiversity loss and the policy assessment framework” European Commission Directorate-General for Environment, erişim Haziran 2018, http://ec.europa.eu/environment/archives/soil/pdf/biodiversity_report.pdf

[4] “Global Soil Biodiversity Atlas,” 118

[5] “The factory of life: Why soil biodiversity is so important?” European Comission, erişim Haziran 2018, http://ec.europa.eu/environment/archives/soil/pdf/soil_biodiversity_brochure_en.pdf

[6]A.g.e.

[7] “Status of the World’s Soil Resources,” FAO, erişim Haziran 2018, http://www.fao.org/3/a-i5199e.pdf.

[8] “Soil biodiversity: functions, threats and tools for policy makers” Final report 2010, European Commission, http://ec.europa.eu/environment/archives/soil/pdf/biodiversity_report.pdf, 9.

[9] Global Soil Biodiversity Atlas,” 132.

[10] “Study on understanding the causes of biodiversity loss and the policy assessment framework,” European Commission Directorate-General for Environment, erişim Haziran 2018, http://ec.europa.eu/environment/enveco/biodiversity/pdf/causes_biodiv_loss.pdf.

Final Report. 2009.51. Url: http://ec.europa.eu/environment/enveco/biodiversity/pdf/causes_biodiv_loss.pdf

[11] A.g.e

Daha fazlasını göster...
Sonraki Konu

Toprağın Asitleşmesi - Kimyasal Gübreler