Loading...
PDF İndir

Artan Sıcaklık

 • Topraktaki karbon (C) miktarı, gezegenin karasal ekosistemlerinde bulunan karbonun önemli bir bölümünü oluşturur. Karasal ekosistemlerdeki toplam C oranı yaklaşık 3170 Gt C (Giga ton C)’dur (1 GT = 1 milyar metrik ton). Bu miktarın yaklaşık %80'i (2500 GT) toprakta bulunur.[1] Bu rakamın yaklaşık 1200-1600 Gt C’u toprağın ilk bir metresinde bulunur.[2]

 

 • Toprak karbonu organik ya da inorganik olabilir. İnorganik karbon elementinden ve kalsit, dolomit ve alçı taşı gibi karbonat temelli materyallerden oluşur.[3] Canlı bitki ve hayvanlarda bulunan organik karbonun miktarı toprakta bulunan karbona göre daha azdır. Toprak C stoğu 800 GT’lik atmosfer karbon stoğunun yaklaşık 3.1 katıdır.[4] Sadece okyanuslar (38,400 GT) topraktan daha büyük bir karbon stoğuna sahiptir. Bu stoğun büyük bir bölümü inorganiktir.[5]

 

 • Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından 2013 yılında yayınlanan “Beşinci İklim Değişikliği Raporuna” göre iklim değişikliği kesin olarak vardır ve iklim değişikliğine yol açan insanların sürdürdüğü faaliyetler (ormansızlaşma, toprak bozulması, yoğun işlemeli tarım, endüstriyel faaliyetler, enerji üretimi, vb.) sonucunda atmosfere salınan muazzam oranlardaki karbondioksit ve diğer sera gazlarıdır.[6]

 

 • Endüstri öncesi dönemden günümüze atmosferdeki miktarı büyük oranda artan karbondioksit gazı iklim değişikliği üzerindeki en güçlü etkiye sahip sera gazıdır. Atmosferik karbondioksit yoğunluğu 1850’den önce yaklaşık 280 ppm’den -yılda 0.88 ppm- bir artışla 2006 yılında 381.2 ppm’e çıktı.[7]

 

 • Atmosferik karbondioksit artışının yaklaşık üçte ikisi fosil yakıtların yanmasından kaynaklanırken geri kalanı ormansızlaşma ve mera alanlarının tarım alanlarına dönüştürülmesi gibi arazi kullanım değişikliğinin bir sonucu olan toprak organik karbonunun kaybından kaynaklandı.[8]

 

 • Ormansızlaşma ile atmosfere salınan karbondioksit hem bitki örtüsünün ayrışması sırasında açığa çıkan hem de bitki örtüsünden yoksun kalan toprak organik maddesi (TOM)’nin ayrışması sırasında açığa çıkan karbondioksiti içerir.[9]

 

 • Küresel düzeyde orman alanlarının tarım alanlarına dönüştürülmesi sonucunda ılıman bölgelerde toprak organik karbon stoklarında %25-30'lik kayıplar görüldü. Bu oran tropik bölgelerde daha yüksektir.[10]

 

 • Sanayi devriminden bu yana, doğal ekosistemlerin tarımsal kullanım için dönüştürülmeleri toprak organik madde miktarında önemli miktarda azalmaya neden oldu. Bitki örtüsü zayıflayan toprağa daha az miktarda bitki artığı girmesi sonucunda zamanla bozulan toprak erozyona karşı direncini kaybederken, bünyesinde depoladığı karbonu atmosfere saldı. Sanayi devriminden bu yana bu dönüşümün atmosfere 0 ila 100 gigaton karbon saldığı düşünülüyor.[11],[12]

 

 • Uygun arazi yönetim sistemleriyle karbonun toprakta korunması ve muhafaza edilmesiyle yılda yaklaşık 1- 3 gigaton karbon, toprak karbon havuzuna ilave edilebilir. Tarımsal ekosistemlerde karbon depolamasını arttırmak için sürekli derin toprak sürümü, işlemenin azaltılması, toprak yüzeyinin devamlı bitki örtüsü ile kaplı tutulması, hasat artığı fazla olan bitkilerin yetiştirilmesi, ekim nöbetine karbon depolama yeteneği yüksek olan bitkilerin alınması, tarıma uygun olmayan alanların mera ve orman alanı olarak kullanılması öne çıkan tekniklerdir.[13]

 

Kaynaklar:

[1] Rattan Lal, “Soil carbon sequestration impact on global climate change and food security,” Science 304, (2004): 1623-1627.

[2] “Soil Organic Carbon Accumulation and Greenhouse Gas Emission Reductions from Conservation Agriculture: A literature review,” FAO, erişim Haziran 2018, http://www.fao.org/3/a-i2672e.pdf

[3] Rattan Lal, “Carbon sequestration,” Philosophical Transactions of the Royal Society, no. 363, (2008): 815-830.

[4] E. H. Oelkers ve D. R. Cole, “Carbon dioxide sequestration: a solution to the global problem,” Elements 4, (2008): 305-310.

[5] Todd A. Ontl ve Lisa A.  Schulte, “Soil Carbon Storage,” The Nature Education, erişim Haziran 2018, https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/soil-carbon-storage-84223790.

[6] “Sixth Assesment Report,” Intergovernmental Panel on Climate Change, erişim Haziran 2018, http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg1/WG1AR5_SPM_FINAL.pdf

[7] "Soil Organic Carbon Accumulation and Greenhouse Gas Emission Reductions from Conservation Agriculture: A literature review.”

[8] Lal, “Soil carbon sequestration impact on global climate change and food security.”

[9] A.g.e.

[10] Ontl ve Schulte, “Carbon dioxide sequestration: a solution to the global problem.”

[11] Lal, Soil carbon sequestration impact on global climate change and food security.”

[12] R. Lemus ve R. Lal, “Bioenergy Crops and Carbon Sequestration,” Critical Reviews in Plant Sciences 24, (2005): 1-21.

[13] Manolya Ezgi Konakçı ve Özgenur Pak, “Karbon, Toprak – Küresel Isınma,” erişim Haziran 2018,  https://www.stb.org.tr/Dosyalar/Arastirmalar/Karbon-toprak-kuresel-isinma.pdf

Daha fazlasını göster...
Sonraki Konu

Yoksulluk, Ekmek Kavgası ve Göç